Qi Deficiency in de TCM: kenmerken en betekenis
Qi Deficiency [气虚], in het Nederlands vaak qi-tekort of qi-deficiëntie genoemd, is een van de meest voorkomende patronen in de TCM. Het beschrijft een beeld waarin de qi van het lichaam, de activiteit achter al zijn functies, volgens de traditie tekortschiet. Deze gids legt uit wat qi in de traditie betekent, welke kenmerken de TCM met een tekort eraan verbindt en hoe behandelaars de verschillende vormen van elkaar onderscheiden.
Wat qi betekent in de TCM
Qi wordt vaak vertaald als energie, maar in de TCM betekent het meer dan dat: het is de activiteit achter alles wat het lichaam doet. Het traditionele karakter, 氣, combineert de tekens voor damp en rijst, en wordt vaak gelezen als stoom die opstijgt van rijst die kookt.
De TCM beschrijft qi als afkomstig uit twee bronnen: het voedsel dat u verteert, via de Milt en de Maag, en de lucht die u inademt, via de Longen. De traditie kent qi vijf taken toe: bewegen, verwarmen, dingen op hun plaats houden, beschermen tegen invloeden van buitenaf en voedsel omzetten in wat het lichaam gebruikt.
Kenmerken die de TCM met Qi Deficiency verbindt
Als qi tekortschiet, verwacht de TCM dat dit aan deze taken te merken is. Niemand vertoont alle kenmerken, en elk ervan kan ook een andere verklaring hebben:
- Vermoeidheid die toeneemt na inspanning
- Kortademigheid bij lichamelijke inspanning
- Een zachte stem en weinig zin om te praten
- Overdag gemakkelijk zweten, ook zonder veel moeite
- Een bleek gezicht
- Weinig eetlust, een zwaar of opgeblazen gevoel na de maaltijd en dunne ontlasting
- Snel verkouden worden
Op de tong en in de pols
De klassieke tong is bleek, soms gezwollen met tandafdrukken langs de randen, en heeft een dun, wit beslag. De pols wordt beschreven als zwak. Onze gids over tongdiagnose legt elk van deze kenmerken uit.
Met welk orgaan het samenhangt
Behandelaars noemen meestal het orgaansysteem waar het tekort het duidelijkst zichtbaar is:
- Spleen Qi Deficiency [脾气虚]. De meest voorkomende vorm. De Milt zet in de TCM voedsel om in qi, dus deze vorm wordt verbonden met vermoeidheid na de maaltijd, een opgeblazen gevoel, dunne ontlasting en weinig eetlust.
- Lung Qi Deficiency [肺气虚]. Verbonden met kortademigheid, een zwakke stem, gemakkelijk zweten en snel verkouden worden.
- Heart Qi Deficiency [心气虚]. Verbonden met hartkloppingen bij inspanning en vermoeidheid.
- Kidney Qi Deficiency [肾气虚]. Verbonden met zwakte in de onderrug en knieën en vaak moeten plassen.
Een patroon of een constitutie
De TCM onderscheidt een patroon dat zich nu voordoet van een constitutie, de neiging die het lichaam op lange termijn heeft. Een Qi Deficiency Constitution [气虚质] beschrijft iemand die al jaren neigt naar vermoeidheid, een zachte stem en snel verkouden worden. Een patroon kan komen en gaan, terwijl een constitutie langzaam verandert.
Hoe het TCM-denken het verklaart
Het klassieke TCM-denken verbindt Qi Deficiency met lange perioden van overwerk zonder voldoende rust, onregelmatige maaltijden, veel koud en rauw eten, langdurige ziekte en het ouder worden. Ook zorgen en piekeren worden genoemd, omdat de traditie die met de Milt verbindt.
Qi Deficiency in de TCM-voedingsleer
De TCM-voedingsleer hecht veel belang aan hoe en wanneer u eet. Bij dit patroon geeft de traditie de voorkeur aan warme, gekookte maaltijden op vaste tijden en aan voedingsmiddelen die zij als voedend voor qi indeelt, zoals rijst, haver, zoete aardappel, pompoen, kip en Chinese dadels. Met grote hoeveelheden koud, rauw eten en ijskoude dranken is zij terughoudend.
Een traditionele duiding, geen diagnose
Qi Deficiency is een naam uit een traditioneel kader om te beschrijven wat er wordt waargenomen. Het is geen medische diagnose. Vermoeidheid die weken aanhoudt, kan veel medische oorzaken hebben, zoals bloedarmoede of een te traag werkende schildklier, dus ga naar uw huisarts als die niet overgaat.